{"id":1457,"date":"2013-05-14T12:23:47","date_gmt":"2013-05-14T10:23:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rifai.org\/sufism\/?page_id=1457"},"modified":"2013-05-14T12:23:47","modified_gmt":"2013-05-14T10:23:47","slug":"suhreverdiyye-tarikatinin-yayilmasi-ve-gelisimi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/turkce\/tarikatler\/suhreverdiyye\/suhreverdiyye-tarikatinin-yayilmasi-ve-gelisimi\/","title":{"rendered":"S\u00fchreverdiyye Tarikatinin Yay\u0131lmas\u0131 ve Geli\u015fimi"},"content":{"rendered":"<p>S\u00fchreverdiyye tarikat\u0131, \u015eihabuddin \u00d6mer S\u00fchreverd\u00ee Hazretlerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Irak, Suriye ve \u0130ran&#8217;da, vefat\u0131ndan sonra da T\u00fcrkistan, Hindistan ve Anadolu&#8217;da yay\u0131ld\u0131. Osmanl\u0131 devletinin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda Anadolu&#8217;da Av\u00e2rif gelene\u011fiyle birlikte S\u00fchreverd\u00eelik de yay\u0131lma istid\u00e2d\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. S\u00fchreverd\u00eeli\u011fin Anadolu&#8217;da en yayg\u0131n kollar\u0131 aras\u0131nda Zeyniyye gelmektedir. Zeyniyye, Zeyn\u00fcddin H\u00e2f\u00ee&#8217;nin kurdu\u011fu S\u00fchreverd\u00ee tarikat\u0131na ba\u011fl\u0131 bir koldur.<\/p>\n<p>Tarikat-\u0131 S\u00fchrevediyye, S\u00fchreverd\u00ee Hazretlerinin halifelerinden Zekeriyya Multani taraf\u0131ndan Hind k\u0131tas\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok kuvvetli bir ehl-i s\u00fcnnet n\u00fcvesi olan bu tasavv\u00fbf\u00ee yolun, dini, siyasi, ahlaki ve iktisadi a\u00e7\u0131lardan Asya&#8217;n\u0131n g\u00fcneyine \u0131\u015f\u0131k getirdi\u011fi ve manevi dokuyu besledi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Zengin olmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmadan halk\u0131 himaye eden, medrese-tekke ikili\u011finde mant\u0131kl\u0131 bir dengenin ifadesini koruyan bu tarikat mensuplar\u0131, b\u00f6lgedeki hayat\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u015eeyhu\u0308\u2019\u015f-\u015eu\u0308y\u00fbh lakab\u0131yla mar\u00fbf \u015eih\u00e2bu\u0308ddin Su\u0308hreverd\u00ee\u2019nin huzurunda tevbe ederek tarikat h\u0131rkas\u0131 giyen mu\u0308r\u00eedlerinin say\u0131s\u0131 binlere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ntisab\u0131 kesin olarak bilinen ve kendisinden halifelik icazeti alm\u0131\u015f bulunan halifeleri ve baz\u0131 mu\u0308r\u00eedleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/p>\n<p><strong>1. Eb\u00fb C\u00e2fer Muhammed b. \u00d6mer es-Su\u0308hreverd\u00ee (655\/1257)<\/strong><br \/>\nSu\u0308hreverd\u00ee\u2019nin vefat\u0131ndan sonra Ba\u011fdat\u2019taki nu\u0308f\u00fbzunu devam ettiren bu halifesi, \u201c\u0130m\u00e2mu\u0308ddin\u201d lakab\u0131yla me\u015fhur olup Hz. Su\u0308hreverd\u00ee\u2019nin o\u011fludur. Su\u0308hreverd\u00ee\u2019den sonra tarikat\u0131 daha da sistemle\u015ftirmi\u015ftir. D\u00f6nemin me\u015fhur alim ve muhaddislerinden dersler alarak kendini yeti\u015ftiren Eb\u00fb C\u00e2fer, babas\u0131 gibi diplomatik seyahatlere de gitmi\u015ftir. \u201cZ\u00e2du\u0308\u2019l-Mu\u0308s\u00e2fir ve Edebu\u0308\u2019l-H\u00e2d\u0131r\u201d ad\u0131yla tarikat adab\u0131, usul ve erkan\u0131 ile ilgili bir eseri mevcuttur.<\/p>\n<p><strong>2. Bah\u00e2u\u0308dd\u00een Zekeriyy\u00e2 el-Mult\u00e2n\u00ee (661\/1262)<\/strong><br \/>\nHz. Eb\u00fb Bekir soyundan olan Muhammed b. K\u00e2s\u0131m\u2019\u0131n torunudur. Pakistan\u2019\u0131n Pencab eyaletinin Multan \u015fehrindendir. \u0130lk tahsilini memleketi olan Multan\u2019da<br \/>\nyapt\u0131ktan sonra d\u00f6nemin ilim merkezlerinden biri olan Buh\u00e2r\u00e2 ve Horasan\u2019a gitti. Daha sonra Hicaz b\u00f6lgesine giden Zekeriyya, be\u015f y\u0131l bu b\u00f6lgede kald\u0131. Memleketine d\u00f6nerken Ba\u011fdat\u2019ta ve Su\u0308hreverd\u00ee Hazretleri ile tan\u0131\u015ft\u0131. Hz. Su\u0308hreverd\u00ee\u2019den halifelik icazeti alarak, Multan\u2019a d\u00f6ndu\u0308. Multan\u2019da \u00e7ok say\u0131da m\u00fcridi oldu. Zekeriyya Mult\u00e2n\u00ee\u2019nin yeti\u015ftirdi\u011fi halifeler aras\u0131nda o\u011flu Sadreddin (684\/1286), Fahreddin Ir\u00e2k\u00ee (688\/1289)166 ve Emir Hu\u0308seyn\u00ee Herev\u00ee (718\/1318) gibi u\u0308nlu\u0308ler de vard\u0131r. Bunlardan Irak\u00ee,168 Hemedanl\u0131 olup Multan\u2019a gitmi\u015ftir. Orada Zekeriyya Multan\u00ee ile tan\u0131\u015f\u0131p mu\u0308r\u00eedi ve k\u0131z\u0131yla da evlenerek damad\u0131 olur. Daha sonra Konya\u2019ya gelen Ir\u00e2k\u00ee, burada Sadreddin Konev\u00ee ve Mevl\u00e2n\u00e2 ile tan\u0131\u015f\u0131r.169 Lema\u00e2t isimli eserini Konya\u2019da yazm\u0131\u015ft\u0131r.170 Daha sonra \u00f6nce Kahire\u2019ye sonrada \u015eam\u2019a gider ve orada vefat eder. Tarikat\u0131n bu b\u00f6lgelerde yay\u0131lmas\u0131na hizmet etmi\u015ftir. Emir Huseyn\u00ee ise Herat\u2019l\u0131 olup as\u0131l ad\u0131 Huseyn b. Alim b. Hasan Huseyn\u00ee\u2019dir. \u00d6nce Zekeriyya Mult\u00e2n\u00ee\u2019den sonra da Sadreddin Mult\u00e2n\u00ee\u2019den feyz alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zat, tarikat\u0131n Afganistan b\u00f6lgesinde yay\u0131lmas\u0131nda etkili olmu\u015ftur. Su\u0308hreverdiyye tarikat\u0131n\u0131n Bah\u00e2iyye adl\u0131 kolunun kurucusu olmu\u015ftur. Zekeriyy\u00e2 Mu\u0308lt\u00e2n\u00ee\u2019nin bir di\u011fer me\u015fhur mu\u0308r\u00eedi ise devrin \u015fairlerinden S\u00e2d\u00e2t el-G\u00fbr\u00ee Hu\u0308seyn\u00ee\u2019dir.<\/p>\n<p><strong>3. Nec\u00eebu\u0308ddin Ali b. Buzgu\u015f\/Buzga\u015f e\u015f-\u015eir\u00e2z\u00ee (678\/1279)<\/strong><br \/>\nHicazda bulundu\u011fu bir s\u0131rada Su\u0308hreverd\u00ee ile tan\u0131\u015fan Nec\u00eebu\u0308ddin, onun mu\u0308r\u00eedi oldu. Seyr-u su\u0308l\u00fbkunu tamamlay\u0131ncaya kadar \u015feyhine hizmet eden bu zat Ba\u011fdat\u2019ta uzun y\u0131llar kald\u0131ktan sonra memleketi \u015eiraz\u2019a d\u00f6nerek vefat\u0131na kadar tekkesinde ir\u015f\u00e2d faaliyetlerinde bulundu. Su\u0308hreverd\u00eeyye tarikat\u0131n\u0131n bir kolu olan \u201cBuzgu\u015fiyye\u201d veya \u201cNec\u00eebiyye\u201dnin kurucusu olarak kabul edilen bu zat vefat edince yerine o\u011flu Abdurrahman (716\/1316) ge\u00e7mi\u015f ve \u015feyh olarak babas\u0131n\u0131n faaliyetlerini devam ettirmi\u015ftir. \u015eeyh Abdurrahman Av\u00e2rif\u2019i Fars\u00e7a\u2019ya tercu\u0308me etmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>4. Kem\u00e2leddin \u0130sfah\u00e2n\u00ee (635\/1237)<\/strong><br \/>\nSu\u0308hreverd\u00ee ile ne zaman tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemedi\u011fimiz Kemaleddin\u2019in as\u0131l ad\u0131 Ebu\u0308\u2019l-Fadl \u0130smail b. Cem\u00e2leddin Abdurrezzak\u2019t\u0131r. Bu\u0308yu\u0308k bir \u015fairdir. Su\u0308hreverd\u00ee ile<br \/>\ntan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra uzunca bir d\u00f6nem inziv\u00e2 hayat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, Su\u0308hreverd\u00ee\u2019nin vefat\u0131ndan sonra da \u0130sfahan\u2019a d\u00f6nerek ir\u015f\u00e2d faaliyetlerine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Tekkesinde ir\u015f\u00e2d ile me\u015fgulken Mo\u011follar taraf\u0131ndan \u015fehit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>5. \u0130zzu\u0308ddin \u0130bn Abdu\u0308ssel\u00e2m (660\/1262)<\/strong><br \/>\n\u201cM\u0131s\u0131r mu\u0308ftu\u0308su\u0308\u201d lakab\u0131yla me\u015fhur olan bu zat Su\u0308hreverd\u00ee\u2019den tarikat h\u0131rkas\u0131 giymi\u015f ve ondan tarikat alm\u0131\u015ft\u0131r. F\u0131kh\u00ee konularda tavizsizli\u011fi ile tan\u0131nan \u0130bn<br \/>\nAbdu\u0308sselam\u2019\u0131n Su\u0308hreverd\u00ee\u2019ye intisap etmesi Su\u0308hreverd\u00ee\u2019nin nu\u0308fuzun g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidir. \u0130bn Abdu\u0308sselam\u2019\u0131n f\u0131k\u0131h ve tasavvuf alanlar\u0131nda bir \u00e7ok eseri vard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>6.S\u00e2\u2019d\u00ee \u015eir\u00e2z\u00ee (691\/1292)<\/strong><br \/>\n\u00dcnlu\u0308 \u015fair \u0130ranl\u0131 \u015eeyh Sa\u2019d\u00ee, Su\u0308hreverd\u00ee ile g\u00f6ru\u0308\u015fmu\u0308\u015f ve kendisinden tarikat alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lim tahsili i\u00e7in geldi\u011fi Ba\u011fdat\u2019ta Nizamiye medresesinde okumu\u015f ve bu d\u00f6nemde Su\u0308hreverd\u00ee ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>7. Ebu\u2019l-Abb\u00e2s el-Kastall\u00e2n\u00ee (684\/1285)<\/strong><br \/>\nHicri 614 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019da do\u011fdu. Ku\u0308\u00e7u\u0308k ya\u015fta Mekke\u2019ye yerle\u015fti ve tahsilini orada tamamlad\u0131. F\u0131k\u0131h ilminde s\u00f6z sahibiydi.<\/p>\n<p><strong>8.Ebu\u2019l-Abb\u00e2s el-Faruk\u00ee (694\/1285)<\/strong><br \/>\nVas\u0131t\u2019ta do\u011fmu\u015ftur. Mu\u0308fessir, k\u00e2ri ve \u015eafi\u00ee fakihidir. Hicr\u00ee 629\u2019da Ba\u011fdat\u2019a gelerek \u015eih\u00e2bu\u0308ddin\u2019den hadis dinlemi\u015f, tasavvuf\u00ee e\u011fitimini alarak h\u0131rka giymi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>9. Ziyaeddin Mesud el-Kazer\u00fbn\u00ee:<\/strong><br \/>\nBu zat \u015e\u00eeraz\u2019da Muzaffer\u00ee hastanesinde g\u00f6z hekimli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u0308hreverd\u00ee\u2019nin mu\u0308r\u00eedidir. \u0130ranl\u0131 me\u015fhur t\u0131p ve matematik alimi olan Kutbu\u0308ddin-i \u015e\u00eer\u00e2z\u00ee\u2019nin babas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00fchreverdiyye tarikat\u0131, \u015eihabuddin \u00d6mer S\u00fchreverd\u00ee Hazretlerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Irak, Suriye ve \u0130ran&#8217;da, vefat\u0131ndan sonra da T\u00fcrkistan, Hindistan ve Anadolu&#8217;da yay\u0131ld\u0131. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1448,"menu_order":4,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"page-suhreverdi.php","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1457","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1457"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1459,"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1457\/revisions\/1459"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rifai.org\/sufism\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}